Van kwetsbaar naar veerkrachtig bos: zo werkt bosrevitalisatie

Een bos vol bomen is niet automatisch een gezond bos. Als er vooral één boomsoort groeit, is een bos bijvoorbeeld kwetsbaar voor droogte, ziektes of plagen. Gezonde bossen hebben juist veel variatie aan boom- en struiksoorten nodig. Daarom planten we bij Trees for All niet alleen nieuw bos, maar maken we ook bestaande bossen sterker en soortenrijker. Dat noemen we bosrevitalisatie. Hoe werkt dit precies? En waarom is bosrevitalisatie zo belangrijk voor de toekomst van onze bossen?

Wat is bosrevitalisatie?

Een gezond bos zit vol leven. Er groeien verschillende soorten bomen, struiken en planten. Ook leven er talloze dieren, schimmels en insecten. Al die soorten zijn met elkaar verbonden en dragen bij aan een gezond ecosysteem als geheel.

Lang niet ieder bos in Nederland is zo gevarieerd en gezond. Daarom werken we samen met onze projectpartners door heel het land aan het verbeteren van de kwaliteit en de vitaliteit van bestaande bossen. Dit noemen we ook wel bosrevitalisatie. We maken bossen vitaler en gezonder door meer variatie in het bos aan te brengen. Dat doen we door verschillende soorten bomen en struiken te planten die in het bos thuishoren, maar er nu niet of onvoldoende voorkomen.

Waarom is bosrevitalisatie nodig?

Veel Nederlandse bossen zijn ooit aangeplant voor houtproductie. Daardoor bestaan sommige bossen grotendeels uit één of enkele boomsoorten, zoals fijnspar of grove den.

Zo’n monotoon bos is kwetsbaar voor de gevolgen van klimaatverandering, zoals hitte, ziektes of plagen. Plagen kunnen zich sneller verspreiden. En zodra één soort het zwaar krijgt, is de kans groot dat dit gevolgen heeft voor het hele bos.

We zien dit bijvoorbeeld bij bossen waar veel fijnsparren groeien. Deze boomsoort verzwakt door de toenemende droogte en hitte in ons land. Dit maakt de fijnsparren kwetsbaar voor het knaagwerk van de letterzetter: een kever die de bomen aantast, waardoor ze in combinatie met droogte kunnen afsterven.

Hetzelfde geldt voor essentaksterfte. Deze schimmelziekte tast essen aan, waardoor ze verzwakken en uiteindelijk doodgaan.

Zo maken we bossen sterker en gezonder

Een bos kan zichzelf tot op zekere hoogte herstellen. Maar ons klimaat verandert snel en extreme weersomstandigheden komen vaker voor. Niet ieder bos kan zich daar op tijd aan aanpassen.

Daarom geven we kwetsbare bossen een zetje in de goede richting, zodat ze zich kunnen ontwikkelen tot sterke en vitale bossen die nu én in de toekomst tegen een stootje kunnen. Dat doen we op verschillende manieren:

1. We planten zoveel mogelijk verschillende boomsoorten

Hoe meer variatie, hoe sterker het bos. Daarom planten we verschillende boom- en struiksoorten bij die passen bij de locatie. Krijgt één soort het moeilijk in de toekomst? Dan houden de overige boomsoorten het bos overeind.

In het Limburgse Peel en Maas bijvoorbeeld, voegen we negentien verschillende soorten aan het bestaande bos toe, zoals zomereik, tamme kastanje, ratelpopulier, beuk, lijsterbes, vlier en meidoorn. Daarbij maken we optimaal gebruik van plekken met meer lichtinval waar de bomen goed kunnen groeien.

Het toevoegen van meer soorten heeft nog een belangrijk voordeel: het stimuleert de natuurlijke verjonging van het bos. De bomen die we nu planten, verspreiden in de toekomst hun zaden door het bos. Daaruit kunnen op natuurlijke manier nieuwe bomen groeien. Zo helpen we het bos op weg, waarna het zich steeds meer zelf kan vernieuwen.

Bosrevitalisatie in Peel en Maas: we maken bestaande bossen klimaatbestendiger door verschillende inheemse boomsoorten bij te planten. Daarbij maken we optimaal gebruik van plekken met meer lichtinval waar de bomen goed kunnen groeien.

2. We brengen meer structuur in het bos aan

Een gezond bos bestaat niet alleen uit hoge bomen. Je vindt er verschillende lagen: van boomkruinen tot struiken, jonge bomen en planten op de bosbodem. Die variatie is belangrijk voor de biodiversiteit. Iedere diersoort gebruikt het bos namelijk op een andere manier. Boommarters en vleermuizen vinden in de boomholtes een schuil- of nestplek, terwijl kevers, muizen en egels juist op en rond de bosbodem leven.

Ook onder de grond speelt variatie een belangrijke rol. Verschillende boom- en struiksoorten dragen bij aan een gezonde bosbodem, die de basis vormt voor een vitaal bos waar nieuwe bomen en planten kunnen groeien.

3. We kiezen voor de juiste boom op de juiste plek

Niet iedere boom groeit overal even goed. Daarom kijken we zorgvuldig welke soorten bij een locatie passen. Denk aan de bodem of de hoeveelheid licht en vocht.

We kiezen zoveel mogelijk voor inheemse soorten: bomen en struiken die van nature in Nederland voorkomen. Vaak is dit aanplant met een autochtone herkomst. Dat betekent dat de voorouders van deze bomen en struiken al lange tijd van nature in onze regio voorkomen.

Tegelijkertijd planten we steeds vaker klimaatslimme soorten: bomen en struiken die niet per se in Nederland thuishoren, maar die wél goed bestand zijn tegen een warmer en droger klimaat. Denk bijvoorbeeld aan tamme kastanje, walnoot en boomhazelaar. Zo zorgen we voor bossen die beter voorbereid zijn op de toekomst.

Meer weten over welke keuzes we maken bij de aanplant van bomen in Nederland en waarom? Lees ons artikel: ‘Zo plant Trees for All de juiste boom op de juiste plek’.

Gezonde bossen voor nu en in de toekomst

Een gezond bos draait dus niet alleen om hoeveel bomen er staan, maar vooral om de variatie en samenhang tussen al het leven in het bos. Dankzij de steun van onze donateurs kunnen we kwetsbare bossen helpen uitgroeien tot sterke, veerkrachtige natuur. Kortom, bossen die beter tegen een stootje kunnen, vol leven zitten én klaar zijn voor het klimaat van de toekomst. Zo zorgen we samen dat ook de volgende generaties kunnen blijven genieten van gezonde bossen in Nederland!