22.000 bomen geplant in Portugal: bosherstel in een uitdagend landschap
15 januari 2026
Hoe herstel je een boslandschap in tijden van aanhoudende hete zomers en natte winters? Die uitdaging gaan we aan in het Faia Brava reservaat in Portugal, waar we ons sinds 2022 inzetten voor het herstel van boslandschap. Samen met onze gelijknamige partner Faia Brava en met de steun van onze donateurs hebben we sindsdien 22.000 bomen geplant: een belangrijke stap in een gebied waar natuurherstel niet vanzelf gaat. Die inzet laat langzaam maar zeker de eerste tekenen zien van natuur die stukje bij beetje weer op gang komt.
Waarom natuurherstel hier niet vanzelf gaat
Het landschap in het Faia Brava reservaat is door de jaren heen sterk aangetast. Door intensieve landbouw, veehouderij en terugkerende bosbranden is de grond steeds armer en droger geworden. De bodem houdt nauwelijks nog water vast en de natuur kan zich maar moeilijk herstellen.
Daar komt bij dat het klimaat in de Faia Brava extremer wordt. De zomers zijn heet en droog – met temperaturen boven de 40°C in de schaduw! – en de jaarlijkse neerslag is met zo’n 30% gedaald. Voor (jonge) bomen zijn dit pittige groeiomstandigheden.
Samen met Faia Brava-team zoeken we daarom continu naar manieren om het landschapsherstel te laten slagen. Uitdagend, maar niet onmogelijk!
Leren door te doen: wat werkt in een uitdagend landschap
De afgelopen jaren heeft het lokale team verschillende plantmethodes getest en gecombineerd. Dat gaat met vallen en opstaan; de ene aanpak slaat beter aan dan de andere, afhankelijk van locatie en weersomstandigheden.
Maar door te blijven proberen, leren en bijsturen, doen we waardevolle inzichten op en zien we stap voor stap vooruitgang:
1. Boomeilanden
Een deel van de bomen groeit in omheinde percelen met een grote diversiteit aan bomen en struiken. En dat werkt. De hoge plantdichtheid en de bescherming tegen rondgrazende paarden en wilde zwijnen zorgt voor betere overlevingskansen van de aanplant in vergelijking met bomen in niet-omheinde percelen.
Aanplant in omheinde percelen
2. Eikels poten
Op lastig bereikbare plekken, zoals tussen rotsen, worden eikels gepoot. Bijkomend voordeel hiervan is dat de kans kleiner is dat wilde zwijnen in de regio de eikels opeten. Dat heeft effect: een deel van de eikels is inmiddels uitgegroeid tot jonge eikjes, wat uiteindelijk moet bijdragen aan de natuurlijke verjonging van het bos.
3. Slimme soortenkeuze
We planten bewust boom- en struiksoorten die in de Faia Bava thuishoren:
- Vooral de steeneiken groeien goed. Sterker nog, de natuurlijke regeneratie komt op gang waarbij de soort zichzelf door het gebied verspreidt en actieve aanplant niet meer nodig is!
- De jeneverbes doet het verrassend goed en krijgt een grotere rol in toekomstige aanplant, net als de aardbeiboom en hondsroos.
- De kurkeik heeft het lastig in het droge klimaat. We blijven leren en observeren hoe we deze karakteristieke soort laten terugkeren in het gebied.
4. Water en brandpreventie
Het lokale team heeft verschillende poelen aangelegd in het projectgebied. Tijdens ons bezoek zaten deze vol met water. De poelen vormen een belangrijke watervoorraad voor droge periodes en zijn een bron van biodiversiteit: er komen allerlei dieren op af, zoals libellen en amfibieën.
De poelen helpen ook om branden te voorkomen. Verder snoeit het lokale team bomen en struiken, waardoor ze minder vuurgevoelig zijn. Tot slot zijn er in samenwerking met de lokale brandweer ‘firebreaks’ aangelegd: stroken zonder vegetatie of ander brandbaar materiaal. Belangrijke maatregelen in deze droge regio!
5. Bodemverbetering
Het verbeteren van de bodemkwaliteit is cruciaal om de overlevingskansen van de boompjes te vergroten. Daarom wordt aan elk boompje organisch materiaal toegevoegd, zoals mulch, compost, dierlijke mest of grassen. Dit beschermt de jonge boompjes en de bodem tegen zon, wind en water.
De eerste resultaten
Hoewel de groei van de jonge bomen langzaam gaat, is er wel degelijk vooruitgang zichtbaar. Drie jaar oude eiken zijn inmiddels kniehoog en soorten als de smalbladige es zijn al tussen de één en twee meter de lucht ingegaan. Wel is het risico op uitdroging of juist verdrinking aanwezig door aanhoudend hete zomers en natte winters. Daarnaast worden dit seizoen 3.500 jonge boompjes herplant (inboet) om het bosherstel te bevorderen.
Versterken wat aanslaat
De uitdagingen laten verder zien dat natuurherstel in dit gebied noodzakelijk is. Bomen maken het landschap koeler, verbeteren de bodem en maken het gebied weerbaarder tegen droogte, wateroverlast en brand.
Daarom blijven we:
- Inzetten op succesvolle maatregelen zoals de aanleg van boomeilanden, het poten van eikels en gericht snoeiwerk;
- Focussen op soorten met goede overlevingskansen, zoals jeneverbes, aardbeiboom en hondsroos;
- Inheemse soorten toevoegen die hier nog weinig voorkomen, maar hier goed groeien wanneer ze op de juiste plek worden geplant, zoals populier, zwarte els, wilg en esdoorn;
- Investeren in bodemverbetering en waterbeheer met hulp van organische materialen en de aanleg van poelen;
- Werken aan assisted natural regeneration, waarbij we de natuurlijke bosgroei stimuleren met aanvullende beschermings- en beheermaatregelen.
We planten door, mede dankzij jou
Bosherstel in Portugal vraagt om geduld en blijven leren. Dankzij jouw steun kunnen we dit werk voortzetten en krijgt de natuur in het reservaat stap voor stap weer ruimte om terug te keren. Wil je hieraan bijdragen? Met een donatie maak je ons werk in Portugal én daarbuiten mogelijk.
Word donateur