Hoe het onmogelijke werkelijkheid werd: 50 hectare grasland omgevormd naar bos op Sulawesi

Op Sulawesi (Indonesië) liggen grote oppervlakten grasland waar ooit tropische bossen groeiden. Nu woekeren er vooral verstikkende grassoorten die groei van nieuw bos belemmeren. Sinds 2022 werken we daarom samen met Stichting Masarang aan het omvormen van deze graslanden naar bos. ‘Een onmogelijke opgave’, dachten inwoners uit de regio toen we ermee startten. Maar niets bleek minder waar. Mede dankzij de steun van onze donateurs hebben we hier in 3 jaar tijd zo’n 100 voetbalvelden aan grasland omgevormd naar bos!

Een terugblik op 3 jaar bosherstel

In Zuidoost-Azië liggen miljoenen hectares land waar imperata woekert: een taaie, invasieve grassoort die metershoog kan worden. Hoewel de omgeving misschien groen oogt, heeft het gras amper meerwaarde voor de biodiversiteit. Bovendien is het extreem brandgevoelig waardoor natuurlijke bosontwikkeling erg lastig is. Kortom, hier ligt een enorme potentie om de oorspronkelijke natuur te helpen herstellen.

Ook op Sulawesi domineren dit soort grasvelden het landschap. Willie Smits, de oprichter van Stichting Masarang, bedacht een succesvolle aanpak om het gras te lijf te gaan en het bosherstel op gang te brengen. Met de steun van onze donateurs konden we hieraan bijdragen en de transformatie van 50 hectare grasland naar bos mogelijk maken in het projectgebied Temboan!

Een bewezen succesvolle aanpak

Tijdens ons laatste veldbezoek bezochten we het bos dat ongeveer 3 jaar geleden is aangeplant. Hier groeien nu bomen van zo’n 10 meter hoog! Het woekerende gras is vrijwel verdwenen, het klimaat is er koel en aangenaam, en vogels en vlinders vliegen er volop rond.

Het planten van het bos is in fases uitgevoerd:

• Lokale teams hebben eerst stroken land vrijgemaakt van het hardnekkige gras. Dit deden ze handmatig met machetes, wat een zeer intensieve klus was.

• Ondertussen werden in een lokale kwekerij zo’n 45 soorten bomen gekweekt, die vervolgens in de vrijgemaakte stroken zijn geplant.

• Eerst zijn vooral snelgroeiende boomsoorten (pionierssoorten) geplant, zoals Gmelina, Gliricidia en Balsa. Die zorgen in rap tempo voor veel schaduw, waardoor het gras langzaam afsterft. Met als resultaat: een verbeterde bodemkwaliteit en een gezond microklimaat waar tropische bossoorten weer gedijen.

• De komende jaren maken de snelgroeiende boomsoorten steeds meer plaats voor inheemse soorten, zodat er een tropisch regenwoud ontstaat zoals dat hier van nature voorkomt.

Versterking van het hele landschap

Onze collega’s beklommen ook de observatietoren die stichting Masarang heeft gebouwd om het projectgebied te monitoren. Het uitzicht daar is adembenemend. De graslanden die ooit tot aan de heuveltoppen reikten, zijn nu bedekt met bos en verbonden met het resterende regenwoud.

In de verte liggen de mangrovebossen, met daarachter het strand waar zeeschildpadden broeden en dat uitmondt in koraalriffen. In één oogopslag is duidelijk waar dit project om draait: het herstel van een landschap waarin alles met elkaar verbonden is.

Voordelen voor klimaat, mens én dier

De komende jaren maken de snelgroeiende boomsoorten steeds meer plaats voor inheemse boomsoorten en fruitbomen. Hiervoor verzamelt het team van Masarang zaden uit het omliggende regenwoud. Deze soorten zullen de biodiversiteit, bodem en waterhuishouding verder verbeteren.

Vooral de inheemse fruitbomen trekken allerlei zoogdieren, vogels en vleermuizen aan. Bovendien zal Temboan straks weer het leefgebied zijn van de ernstig bedreigde kuifmakaak die op nog maar twee plekken in Noord-Sulawesi voorkomt.

Ook de bevolking profiteert direct van het bos, bijvoorbeeld dankzij de aanplant van suikerpalm. Het sap van deze boom kan geoogst en verwerkt worden tot suiker en bio-ethanol. Voor de lokale gemeenschap zal dit in de toekomst een belangrijke en duurzame inkomstenbron zijn.

Samen duizenden groene meters maken

Het projectgebied Temboan is nu volledig beplant, maar dit is niet het eindpunt. Integendeel, de resultaten hier laten zien wat er mogelijk is op nog veel grotere schaal!

Daarom gaan we de komende jaren aan de slag op nieuwe locaties in Zuidoost-Azië om ook daar invasieve graslanden te transformeren naar bos. Zo werken we stap voor stap aan een stabieler klimaat, meer biodiversiteit en bossen waar mensen in de regio direct van profiteren.